گرفتن حکم جلب مهریه

گرفتن حکم جلب مهریه پس از قطعی شدن حکم پرداخت مهریه و صدور اجراییه امکان پذیر است، در صورتی که زوج در مهلت قانونی مهریه را پرداخت نکند یا اعسار خود را اثبات ننماید. این اقدام قانونی، ابزاری مهم برای زوجه جهت وصول حق خود به شمار می رود که در قوانین ایران، به ویژه با توجه به محدودیت ۱۱۰ سکه، از پیچیدگی هایی برخوردار است.

مهریه، این حق مالی ارزشمند و کهن، از دیرباز در فرهنگ و قوانین ایران جایگاهی ویژه داشته است. در نظام حقوقی ما، مهریه نه تنها نمادی از تعهد زوج به زوجه در زمان عقد است، بلکه پشتوانه مالی و حمایتی مهمی برای زن در طول زندگی مشترک و پس از آن محسوب می شود. زمانی که زندگی مشترک به دلایل مختلف به بن بست می رسد و زوجه تصمیم به مطالبه مهریه خود می گیرد، گویی قدم در مسیری قانونی و اغلب پرچالش می گذارد. در این میان، آشنایی با تمامی ابعاد و مراحل گرفتن حکم جلب مهریه می تواند همچون فانوسی راهگشا در این مسیر باشد.

بسیاری از زنان، در جستجوی راهی برای احقاق حق خود، با سوالاتی درباره نحوه، شرایط، و پیامدهای حکم جلب مهریه روبرو می شوند. از سوی دیگر، مردانی که با این مطالبه مواجه هستند نیز نیاز دارند تا از حقوق و تکالیف خود، و راه های قانونی موجود آگاه باشند تا بتوانند بهترین تصمیم ها را اتخاذ کنند. در این مقاله جامع، تلاش شده است تا با تکیه بر آخرین قوانین و رویه های قضایی سال ۱۴۰۳، تمامی جنبه های مرتبط با حکم جلب مهریه، از مبانی قانونی و شرایط صدور آن گرفته تا مراحل گام به گام، مدارک لازم، هزینه ها، و مهم تر از همه، راه های لغو این حکم، به زبانی روشن و قابل فهم برای همگان تشریح شود. این روایت، شما را در تمامی پیچ وخم های قانونی همراهی می کند تا با درک عمیق تری از این فرآیند، بتوانید با اطمینان خاطر بیشتری گام بردارید.

مبانی قانونی صدور حکم جلب مهریه: از تعهد تا اجرا

مهریه، هدیه ای است که در زمان عقد نکاح، از سوی زوج به زوجه وعده داده می شود و مالکیت آن به محض وقوع عقد، به زن منتقل می گردد. این تعهد مالی، ستون فقرات حقوقی است که فرآیند گرفتن حکم جلب مهریه بر آن بنا نهاده شده است. درک دقیق مبانی قانونی، کلید اصلی ورود به این مسیر محسوب می شود.

مهریه در قانون مدنی و حمایت خانواده

قانون مدنی ایران در ماده ۱۰۸۲ به صراحت بیان می دارد: به محض عقد، زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید. این ماده، سنگ بنای حق مالکیت زن بر مهریه است و به او اجازه می دهد تا در هر زمان، مطالبه آن را بنماید. در کنار قانون مدنی، قانون حمایت خانواده نیز ابعاد اجرایی و حمایتی مهریه را تقویت می کند.

تفاوت میان مهریه عندالمطالبه و مهریه عندالاستطاعه، نقش حیاتی در فرآیند اجرای مهریه و امکان صدور حکم جلب دارد:

• مهریه عندالمطالبه: این نوع مهریه، به محض درخواست زن، قابل وصول است و زوج مکلف به پرداخت فوری آن است. عدم پرداخت آن، می تواند مستقیماً به مراحل اجرایی و در صورت لزوم، صدور حکم جلب منجر شود.
• مهریه عندالاستطاعه: در این حالت، پرداخت مهریه منوط به توانایی مالی (استطاعت) زوج است. زوجه باید توانایی مالی زوج را برای پرداخت مهریه در دادگاه اثبات کند. این تفاوت، پیچیدگی بیشتری را در مسیر مطالبه و اجرای حکم جلب مهریه برای این نوع مهریه ایجاد می کند، زیرا بار اثبات توانایی مالی بر عهده زوجه است.

حکم جلب چیست و تفاوت آن با حکم زندان در مهریه؟

عبارت حکم جلب در مورد مهریه، گاهی باعث سوءتفاهم می شود. ضروری است که ماهیت دقیق این دستور قانونی و تمایز آن با مفهوم زندان مهریه روشن شود:

1. دستور جلب (Arrest Warrant): این دستور، یک اقدام اجرایی است و جنبه کیفری ندارد، بلکه ابزاری قانونی برای وادار کردن مدیون (زوج) به ایفای تعهد مالی اش است. قاضی اجرای احکام، این دستور را صادر می کند تا فرد بدهکار به مرجع قضایی احضار شود. هدف اصلی، حل و فصل بدهی و تعیین تکلیف آن است، نه مجازات فرد.

2. زندان مهریه: زمانی یک دستور جلب می تواند منجر به حبس مدیون شود که زوج با وجود توانایی مالی، از پرداخت مهریه امتناع کند یا پس از ابلاغ اجراییه، دادخواست اعسار (ناتوانی مالی) ندهد و یا دادخواست اعسار او رد شود. در واقع، حبس ناشی از عدم پرداخت مهریه، مجازاتی برای جرم نیست، بلکه نتیجه ناتوانی یا امتناع از پرداخت یک دین است و تا زمانی که فرد تکلیف بدهی خود را روشن نکند (با پرداخت، یا اثبات اعسار و قسط بندی)، ممکن است در بازداشت بماند. بنابراین، حکم جلب مهریه به خودی خود زندان نیست، اما می تواند مقدمه آن باشد.

مهم است که افراد درگیر با پرونده مهریه، این تمایزات را به خوبی درک کنند تا بتوانند تصمیمات آگاهانه تری بگیرند و از حقوق خود به درستی دفاع نمایند.

قانون جدید حکم جلب مهریه (محدودیت ۱۱۰ سکه و فراتر از آن)

قانون گذار با هدف کاهش آمار زندانیان مهریه و ایجاد تعادل بین حقوق زوجین، تغییراتی را در خصوص اجرای مهریه، به ویژه در مورد صدور حکم جلب، اعمال کرده است. این تغییرات، که در سال های اخیر مورد بحث و اجرا قرار گرفته اند، به ویژه با محوریت محدودیت ۱۱۰ سکه، نقشی کلیدی در فرآیند گرفتن حکم جلب مهریه ایفا می کنند.

ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی

ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، هسته اصلی این تغییرات را تشکیل می دهد. این ماده به طور خلاصه بیان می دارد که اگر فردی محکوم به پرداخت مالی شود و اموال او برای پرداخت کافی نباشد و یا نتواند مالی را معرفی کند، در صورتی که ناتوانی مالی (اعسار) خود را اثبات نکند، می تواند به درخواست محکوم له (در اینجا زوجه)، بازداشت شود. تبصره این ماده، اما، برای مهریه تا ۱۱۰ سکه بهار آزادی، شرایط خاصی را پیش بینی می کند که امکان بازداشت را برای این میزان از مهریه فراهم می سازد.

تاثیر ۱۱۰ سکه بر حکم جلب

محدودیت ۱۱۰ سکه، یکی از پربحث ترین و مهم ترین ابعاد قانون جدید حکم جلب مهریه است که درک صحیح آن برای هر دو طرف دعوا ضروری است:

• برای مهریه های تا ۱۱۰ سکه: اگر مهریه زن تا سقف ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی باشد (یا معادل آن از سایر انواع سکه یا ارز)، امکان صدور حکم جلب مهریه و حبس زوج (در صورت عدم پرداخت و عدم اثبات اعسار) وجود دارد. در این حالت، زوج پس از ابلاغ اجراییه، ۱۰ روز فرصت دارد تا مهریه را بپردازد یا دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را تقدیم کند. اگر هیچ یک از این اقدامات را انجام ندهد، زوجه می تواند درخواست حکم جلب را مطرح نماید. این شرایط به این معناست که برای این میزان از مهریه، قانون گذار ضمانت اجرای قوی تری را در نظر گرفته است تا حق زن به سهولت بیشتری قابل وصول باشد.

• برای مهریه های بیش از ۱۱۰ سکه: اما وضعیت برای مازاد بر ۱۱۰ سکه متفاوت است. برای بخش های مازاد بر این ۱۱۰ سکه، صرفاً در صورتی می توان حکم جلب مهریه گرفت که زوجه بتواند ملائت (تمکن مالی) زوج را اثبات کند و نشان دهد که زوج با وجود داشتن اموال و توانایی مالی، از پرداخت عمدی مهریه امتناع می ورزد. در این شرایط، زوجه باید اموال و دارایی های زوج را شناسایی و به دادگاه معرفی کند. در غیر این صورت، برای بخش مازاد بر ۱۱۰ سکه، امکان صدور حکم جلب و بازداشت وجود نخواهد داشت و مطالبه صرفاً از طریق توقیف اموال صورت می گیرد. این تفاوت نشان می دهد که برای بخش مازاد، مطالبه بیشتر جنبه حقوقی دارد و نه کیفری (که به معنای حبس به دلیل جرم باشد، نه دین).

آیا حکم جلب مهریه برداشته شده است؟ (رفع یک شایعه رایج)

شاید شنیده باشید که حکم جلب مهریه به طور کلی برداشته شده است؛ این یک شایعه رایج و نادرست است. بر اساس قوانین فعلی و رویه قضایی، امکان صدور حکم جلب مهریه همچنان برای مهریه های تا سقف ۱۱۰ سکه (در صورت عدم پرداخت و عدم اثبات اعسار) و همچنین برای مازاد بر آن در شرایط خاص (اثبات ملائت و امتناع عمدی) پابرجا است. هیچ قانونی به طور کامل این حق را از زوجه سلب نکرده است. سوءتفاهم ها عمدتاً از برداشت نادرست از محدودیت ۱۱۰ سکه نشأت می گیرند، که صرفاً دامنه اجرای حکم جلب را محدود کرده، اما آن را از بین نبرده است. بنابراین، زوجه می تواند با اطمینان خاطر از وجود این ابزار قانونی، در مسیر مطالبه مهریه خود گام بردارد.

شرایط لازم برای درخواست و صدور حکم جلب مهریه

مسیر گرفتن حکم جلب مهریه، مستلزم رعایت شرایط و ترتیبات قانونی خاصی است. بدون فراهم آمدن این شرایط، درخواست جلب راه به جایی نمی برد و ممکن است زوجه را در یک چرخه بی پایان اداری گرفتار کند. درک دقیق این مراحل، گامی اساسی در جهت موفقیت در این فرآیند است.

قطعی شدن حکم پرداخت مهریه

نخستین و مهم ترین شرط برای درخواست حکم جلب مهریه، قطعی شدن حکم دادگاه مبنی بر محکومیت زوج به پرداخت مهریه است. این به معنای آن است که پرونده مطالبه مهریه باید تمامی مراحل دادرسی خود را طی کرده باشد: از زمان طرح دادخواست مطالبه مهریه در دادگاه خانواده تا صدور رأی بدوی، سپری شدن مهلت های تجدیدنظرخواهی (در صورت وجود) و در نهایت، صدور رأی قطعی از سوی دادگاه یا مرجع بالاتر. تا زمانی که این حکم، قطعیت نیابد، امکان درخواست اجراییه و به تبع آن، حکم جلب مهریه وجود نخواهد داشت. این گام، پایه و اساس هرگونه اقدام اجرایی بعدی را تشکیل می دهد.

صدور و ابلاغ اجراییه

پس از قطعی شدن حکم، مرحله بعدی صدور اجراییه است. زوجه یا وکیل او باید از دادگاه صادرکننده حکم قطعی، درخواست صدور اجراییه کند. اجراییه، سندی رسمی است که به موجب آن، از زوج خواسته می شود تا در مهلت مقرر قانونی، اقدام به پرداخت مهریه کند. این مهلت معمولاً ۱۰ روز پس از ابلاغ اجراییه به زوج است. ابلاغ صحیح و قانونی اجراییه به زوج، از اهمیت ویژه ای برخوردار است، چرا که مبدأ زمانی برای محاسبه مهلت های قانونی بعدی محسوب می شود. در این مرحله، احساس می شود که پرونده جان تازه ای می گیرد و مسیر عملی شدن حکم آغاز می شود.

عدم پرداخت مهریه و عدم اثبات اعسار

اینجا نقطه عطف و حساس پرونده است که به طور مستقیم به امکان گرفتن حکم جلب مهریه مربوط می شود. پس از ابلاغ اجراییه به زوج و انقضای مهلت ۱۰ روزه:

• عدم پرداخت مهریه: اگر زوج در این مهلت مقرر، مهریه را پرداخت نکند، زوجه می تواند درخواست اقدامات اجرایی بعدی را داشته باشد.

• عدم ارائه دادخواست اعسار یا رد شدن آن: زوج ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه فرصت دارد تا دادخواست اعسار خود را (ناتوانی مالی) به دادگاه تقدیم کند. اگر زوج در این مهلت دادخواست اعسار ندهد، یا دادخواست اعسار او توسط دادگاه رد شود (یعنی دادگاه تشخیص دهد که زوج توانایی پرداخت مهریه را دارد اما از پرداخت امتناع می کند)، در این صورت، زوجه می تواند درخواست صدور حکم جلب مهریه را از واحد اجرای احکام داشته باشد. در این مرحله، احساس می شود که پس از طی مسیری طولانی، ابزار نهایی برای احقاق حق در دسترس قرار گرفته است. اثبات یا عدم اثبات اعسار، تعیین کننده اصلی برای صدور یا عدم صدور حکم جلب خواهد بود.

حکم جلب مهریه، ابزاری اجرایی است که پس از قطعی شدن حکم پرداخت و صدور اجراییه، در صورت عدم پرداخت مهریه یا عدم اثبات اعسار زوج، به منظور وادار کردن وی به ایفای تعهد مالی اش صادر می گردد.

مراحل گام به گام گرفتن حکم جلب مهریه

مسیر گرفتن حکم جلب مهریه، یک فرآیند قانونی چند مرحله ای است که هر گام آن نیازمند دقت و آگاهی کامل است. در این بخش، به طور گام به گام شما را با این مراحل آشنا می کنیم تا تصویر روشنی از این روند در ذهن تان نقش بندد.

گام اول: مطالبه مهریه از طریق اداره ثبت یا دادگاه

پیش از هر اقدامی برای گرفتن حکم جلب مهریه، باید مهریه مطالبه شود. این مطالبه می تواند از دو مسیر صورت گیرد:

1. از طریق اداره ثبت: زوجه ابتدا باید به اداره اجرای ثبت اسناد رسمی (واقع در دفترخانه های ازدواج یا اداره کل ثبت اسناد) مراجعه کند. مزیت این روش، سرعت بیشتر و هزینه کمتر است. در این مسیر، زوجه درخواست صدور اجراییه ثبتی می کند و اداره ثبت اقدام به شناسایی و توقیف اموال زوج می نماید. اگر اموال قابل توقیف در ثبت شناسایی نشود، یا به هر دلیلی مطالبه از طریق ثبت موفقیت آمیز نباشد، گواهی عدم امکان وصول مهریه از ثبت صادر می شود.

2. از طریق دادگاه خانواده: اگر مسیر ثبتی به نتیجه نرسد یا زوجه ترجیح دهد از ابتدا از طریق دادگاه اقدام کند، باید با طرح دادخواست مطالبه مهریه در دادگاه خانواده، به صورت رسمی مطالبه خود را آغاز کند. این گام، نقطه آغاز فرآیند قضایی است که در آن، دادگاه به دعوای مهریه رسیدگی می کند. بسیاری از اوقات، انتخاب وکیل متخصص در این مرحله، می تواند مسیر پرونده را هموارتر سازد.

گام دوم: صدور حکم قضایی و قطعی شدن آن

پس از طرح دادخواست در دادگاه خانواده، پرونده وارد مرحله دادرسی می شود. در این مرحله، دادگاه به ادعاها و دفاعیات طرفین رسیدگی کرده و در نهایت، رأی بدوی مبنی بر محکومیت یا عدم محکومیت زوج به پرداخت مهریه را صادر می کند. پس از صدور رأی بدوی، طرفین ۲۰ روز فرصت دارند تا نسبت به آن اعتراض کنند و تجدیدنظرخواهی نمایند. در صورت تجدیدنظرخواهی، پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال می شود. پس از طی مراحل تجدیدنظرخواهی و یا در صورت عدم اعتراض در مهلت مقرر، حکم دادگاه قطعی خواهد شد. این قطعیت حکم، شرط لازم برای اقدامات اجرایی بعدی است.

گام سوم: درخواست و صدور اجراییه

با قطعی شدن حکم دادگاه، زوجه یا وکیل او باید مجدداً به همان شعبه دادگاه صادرکننده رأی قطعی مراجعه کرده و درخواست صدور اجراییه قضایی را نماید. اجراییه، سندی رسمی است که بر مبنای آن، از زوج خواسته می شود تا در مهلت مقرر قانونی (معمولاً ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ) نسبت به پرداخت مهریه اقدام کند. ابلاغ اجراییه به زوج، مرحله ای حساس و مهم است. اطمینان از ابلاغ صحیح و قانونی، برای جلوگیری از هرگونه تعلل یا اعتراض آتی زوج، حیاتی است.

گام چهارم: شناسایی و توقیف اموال (در صورت عدم موفقیت از طریق ثبت)

پس از صدور اجراییه و انقضای مهلت ۱۰ روزه برای پرداخت، اگر زوج مهریه را نپردازد، زوجه می تواند درخواست شناسایی و توقیف اموال وی را داشته باشد. این گام شامل موارد زیر است:

• معرفی اموال توسط زوجه: زوجه می تواند اموالی نظیر حساب های بانکی، خودرو، ملک، سهام، یا حتی حقوق و مزایای زوج را به واحد اجرای احکام معرفی کند تا توقیف شوند.

• استفاده از سامانه های قوه قضاییه: در حال حاضر، واحد اجرای احکام می تواند با استعلام از سامانه های مختلف نظیر بانک ها، راهنمایی و رانندگی، اداره ثبت اسناد و املاک، و سازمان بورس، اموال زوج را شناسایی و توقیف کند. این امکان، نقش مهمی در احقاق حقوق زوجه ایفا می کند.

این گام، قبل از درخواست مستقیم حکم جلب و برای تلاش در جهت وصول مهریه از طریق اموال زوج صورت می گیرد.

گام پنجم: درخواست حکم جلب از واحد اجرای احکام

اگر پس از گذشت تمامی مراحل فوق (یعنی قطعی شدن حکم، صدور و ابلاغ اجراییه، انقضای مهلت ۱۰ روزه برای پرداخت، و عدم توفیق در توقیف اموال) و همچنین، عدم پرداخت مهریه و عدم اثبات اعسار توسط زوج (یا رد شدن دادخواست اعسار او)، زوجه می تواند درخواست صدور حکم جلب مهریه را از واحد اجرای احکام دادگاه صادرکننده اجراییه داشته باشد. قاضی اجرای احکام پس از بررسی شرایط، دستور جلب را صادر می کند. مدت اعتبار این دستور جلب معمولاً محدود است (مثلاً سه ماه) و پس از انقضای آن، نیاز به تمدید یا صدور مجدد خواهد بود.

این مراحل، یک فرآیند پیچیده حقوقی را در بر می گیرد و توصیه می شود که در تمامی این گام ها، از راهنمایی و مشاوره یک وکیل متخصص خانواده بهره مند شوید تا با اطمینان و سرعت بیشتری به نتیجه مطلوب دست یابید.

مدارک لازم برای گرفتن حکم جلب مهریه

در مسیر گرفتن حکم جلب مهریه، همانند هر فرآیند قانونی دیگری، ارائه مدارک صحیح و کامل از اهمیت بالایی برخوردار است. آماده سازی به موقع این اسناد، به سرعت بخشیدن به روند پرونده کمک شایانی می کند و از اتلاف وقت و انرژی جلوگیری می نماید. در اینجا، به فهرستی از مدارک ضروری برای درخواست حکم جلب مهریه اشاره می شود:

• مدارک هویتی خواهان: شامل شناسنامه و کارت ملی زوجه (اصل و کپی برابر اصل شده).

• سند ازدواج: اصل یا کپی برابر اصل شده سند ازدواج که حاوی اطلاعات مربوط به مهریه و تاریخ عقد است.

• حکم قطعی دادگاه: رأی قطعی و غیرقابل اعتراض دادگاه خانواده که در آن زوج محکوم به پرداخت مهریه شده است. این حکم باید تمامی مراحل دادرسی را طی کرده و به مرحله قطعیت رسیده باشد.

• اجراییه صادره از دادگاه: اصل یا کپی برابر اصل شده اجراییه ای که توسط دادگاه صادرکننده حکم قطعی، به درخواست زوجه صادر شده است.

• گواهی عدم امکان وصول مهریه از طریق ثبت (در صورت مراجعه اولیه به ثبت): اگر زوجه ابتدا از طریق اداره ثبت برای مطالبه مهریه اقدام کرده و در آنجا موفق به وصول مهریه یا توقیف اموال نشده باشد، گواهی مربوط به عدم امکان وصول مهریه از اداره ثبت باید ارائه شود. این گواهی نشان می دهد که مسیر ثبتی برای وصول مهریه بی نتیجه مانده است.

• سایر اسناد مرتبط با ابلاغ ها و اقدامات قبلی پرونده: هرگونه مدرکی دال بر ابلاغ های قانونی به زوج، اقدامات اجرایی قبلی، و مکاتبات مرتبط با پرونده مهریه می تواند مفید باشد و باید ضمیمه پرونده گردد.

تهیه دقیق و کامل این مدارک، یک گام تعیین کننده در پیشبرد پرونده گرفتن حکم جلب مهریه است و به واحد اجرای احکام کمک می کند تا با سرعت و دقت بیشتری به درخواست زوجه رسیدگی کند.

هزینه های گرفتن حکم جلب مهریه (سال ۱۴۰۳)

درک هزینه های مرتبط با فرآیند گرفتن حکم جلب مهریه، برای هر دو طرف دعوا بسیار مهم است. در حالی که ممکن است تصور شود خود دستور جلب هزینه ای ندارد، اما مراحل پیشین و جانبی آن، متحمل هزینه هایی می شود که باید از آن ها مطلع بود.

هزینه مستقیم حکم جلب

به طور کلی، صدور خود دستور جلب از سوی قاضی اجرای احکام، هزینه جداگانه ای ندارد. این مرحله، بیشتر یک اقدام اداری و قضایی برای اجرای حکم قطعی دادگاه است و برخلاف مراحل اولیه دادرسی، شامل تعرفه مشخصی نمی شود. بنابراین، زوجه نباید نگران پرداخت هزینه مستقیم برای دریافت ورقه جلب باشد.

هزینه های جانبی و مراحل قبلی

اما گرفتن حکم جلب مهریه، محصول یک فرآیند طولانی تر است که شامل مراحل اولیه مطالبه مهریه می شود و هر یک از این مراحل دارای هزینه های خاص خود هستند. این هزینه ها در سال ۱۴۰۳ (همانند سال های گذشته با تغییرات جزئی تعرفه)، عمدتاً شامل موارد زیر است:

• هزینه دادرسی مطالبه مهریه: این یکی از اصلی ترین هزینه ها است و به میزان مهریه مورد مطالبه بستگی دارد. تعرفه خدمات قضایی بر اساس ارزش خواسته (مهریه) تعیین می شود:

  • برای مهریه های تا سقف ۲۰ میلیون تومان: معادل ۲.۵ درصد ارزش خواسته (در مرحله بدوی).

  • برای مهریه های بیش از ۲۰ میلیون تومان: معادل ۳.۵ درصد ارزش خواسته (در مرحله بدوی).

  این هزینه در مراحل تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی نیز، با درصدهای متفاوت، مجدداً محاسبه و دریافت می شود.

• هزینه کارشناسی (در صورت نیاز): اگر در پرونده مهریه نیاز به ارزیابی اموال زوج یا انجام کار کارشناسی خاصی باشد (مثلاً برای ارزیابی ارزش سکه ها در تاریخ خاص)، هزینه کارشناسی توسط زوجه پرداخت می شود.

• هزینه ابطال تمبر و اوراق قضایی: در طول فرآیند دادرسی و اجرای احکام، برای ثبت دادخواست ها، درخواست ها و اوراق قضایی مختلف، نیاز به ابطال تمبر و پرداخت هزینه های جزئی است.

• حق الوکاله وکیل (در صورت استفاده از وکیل): اگر زوجه تصمیم بگیرد از خدمات وکیل استفاده کند، حق الوکاله وکیل نیز به هزینه های پرونده اضافه خواهد شد. این مبلغ بسته به توافق طرفین و تعرفه رسمی کانون وکلا متفاوت است. با توجه به پیچیدگی های حقوقی گرفتن حکم جلب مهریه، بسیاری از افراد ترجیح می دهند با پرداخت این هزینه، از تخصص و تجربه وکیل بهره مند شوند.

بنابراین، در حالی که صدور حکم جلب مهریه خود فاقد هزینه مستقیم است، اما برای رسیدن به این مرحله، باید هزینه های مراحل پیشین را در نظر گرفت.

لغو حکم زندان و دستور جلب مهریه (بررسی اعسار و سایر راه ها)

مواجهه با حکم جلب مهریه، می تواند برای زوج تجربه ای دشوار و نگران کننده باشد. اما آگاهی از راه های قانونی برای لغو این حکم یا جلوگیری از حبس، می تواند تسکین بخش باشد. مهم ترین راهکار در این زمینه، اثبات اعسار (ناتوانی مالی) است.

دادخواست اعسار از پرداخت مهریه

اعسار به معنای ناتوانی مالی فرد در پرداخت بدهی هایش است. زوجی که به پرداخت مهریه محکوم شده و توانایی پرداخت آن را ندارد، می تواند با تقدیم دادخواست اعسار از پرداخت مهریه، از حکم جلب و حبس جلوگیری کند. شرایط و مدارک لازم برای اثبات اعسار بسیار مهم است:

• مهلت قانونی: زوج ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه فرصت دارد تا دادخواست اعسار خود را به دادگاه صادرکننده اجراییه تقدیم کند. اقدام به موقع در این مرحله بسیار حیاتی است.

• مدارک اثبات اعسار: زوج باید لیست کامل اموال و دارایی های خود را به دادگاه ارائه دهد. همچنین، معرفی حداقل دو شاهد معتبر که از وضعیت مالی زوج آگاهی کامل دارند و می توانند شهادت دهند که زوج توانایی پرداخت مهریه را ندارد، ضروری است. این شهادت نامه ها باید به صورت کتبی و با ذکر جزئیات وضعیت مالی زوج تهیه شوند.

• اثر پذیرش اعسار: در صورت اثبات اعسار و پذیرش آن توسط دادگاه، حکم جلب مهریه متوقف شده و به جای حبس، دادگاه اقدام به قسط بندی مهریه می کند. این امر، فرصتی برای زوج است تا بدهی خود را در طول زمان و متناسب با توان مالی اش پرداخت کند.

قسط بندی مهریه و توقف جلب

پس از اثبات اعسار، دادگاه با در نظر گرفتن وضعیت مالی زوج، میزان مهریه، و سایر شرایط، تصمیم به قسط بندی مهریه می گیرد. این قسط بندی شامل تعیین یک پیش قسط (مبلغی که زوج باید در ابتدا پرداخت کند) و سپس اقساط ماهانه مشخصی است. با تعیین اقساط و شروع به پرداخت منظم آن ها، دستور جلب مهریه متوقف می شود و زوج از خطر حبس رهایی می یابد. در این مرحله، فرد نفس راحتی می کشد، زیرا راهی منطقی برای ایفای تعهد خود یافته است.

صدور مجدد حکم جلب در صورت عدم پرداخت اقساط

با این حال، لغو حکم زندان مهریه در صورت قسط بندی، همیشگی نیست. اگر زوج پس از قسط بندی، در پرداخت اقساط کوتاهی کند و به عنوان مثال، دو یا سه قسط متوالی را نپردازد، یا پیش قسط تعیین شده را پرداخت نکند، زوجه می تواند مجدداً از واحد اجرای احکام درخواست صدور حکم جلب زوج را نماید. در این صورت، حکم جلب دوباره فعال شده و زوج با خطر بازداشت مواجه خواهد شد. بنابراین، پرداخت منظم اقساط، شرط بقای لغو حکم جلب است.

سایر راه های لغو حکم جلب

علاوه بر اثبات اعسار، راه های دیگری نیز برای لغو حکم جلب مهریه وجود دارد:

• پرداخت کامل مهریه: واضح است که با پرداخت تمامی مبلغ مهریه یا مبلغ مورد توافق با زوجه، دین ساقط شده و به تبع آن، دستور جلب نیز لغو می شود.

• جلب رضایت زوجه: اگر زوج بتواند رضایت زوجه را جلب کند، حتی با توافق بر مبلغی کمتر از مهریه اصلی یا تقسیط خارج از دادگاه، و این رضایت به صورت رسمی (مثلاً با تنظیم صورتجلسه صلح یا توافق نامه) به دادگاه اعلام شود، حکم جلب مهریه لغو خواهد شد. این راه، نیازمند مذاکره و تفاهم بین زوجین است.

با آگاهی از این راهکارها، زوجین می توانند بهترین تصمیم را برای مدیریت پرونده مهریه و جلوگیری از پیامدهای ناخواسته اتخاذ کنند.

نکات مهم و توصیه های حقوقی برای زوجین

فرآیند گرفتن حکم جلب مهریه، مسیری پرپیچ وخم است که می تواند برای هر دو طرف دعوا، استرس زا و مبهم باشد. درک نکات کلیدی و توصیه های حقوقی می تواند راهگشای این چالش ها باشد و به آن ها در اتخاذ تصمیمات آگاهانه کمک کند.

اهمیت مشاوره و وکالت متخصص

در پرونده های مهریه و به ویژه در مراحل اجرایی مانند گرفتن حکم جلب مهریه، نقش وکیل متخصص خانواده و وکیل مهریه، بی بدیل است. یک وکیل مجرب می تواند:

• راهنمایی دقیق: از ابتدای مطالبه مهریه تا مراحل صدور اجراییه و جلب، زوجه یا زوج را با تمامی قوانین، بخشنامه ها، و رویه های قضایی آشنا سازد.

• پیشگیری از اتلاف وقت و هزینه: با اتخاذ بهترین استراتژی های حقوقی، از بروز اشتباهات احتمالی که منجر به طولانی شدن فرآیند و افزایش هزینه ها می شود، جلوگیری کند.

• اطمینان از صحت اقدامات: اطمینان حاصل کند که تمامی اقدامات قانونی به درستی و در مهلت های مقرر انجام شده اند، که این امر برای جلوگیری از تضییع حقوق طرفین بسیار حیاتی است.

• دفاع موثر: در پرونده اعسار یا دفاع از حقوق زوجه در شناسایی اموال، بهترین دفاع را ارائه دهد.

مراجعه به وکیل متخصص، نه تنها یک سرمایه گذاری برای حفظ حقوق است، بلکه آرامش خاطری را نیز به ارمغان می آورد که در چنین شرایطی بسیار ارزشمند است.

تفاوت رویه های قضایی در استان های مختلف

گرچه قوانین ماهوی در سراسر کشور یکسان است، اما در برخی استان ها یا حتی حوزه های قضایی، ممکن است تفاوت هایی جزئی در رویه های اجرایی وجود داشته باشد. به عنوان مثال، در برخی مناطق ممکن است با توجه به شرایط خاص و بخشنامه های داخلی، در مورد حکم جلب مهریه رویکردهای متفاوتی اتخاذ شود. به عنوان مثال، یک بخشنامه در دادگستری استان خراسان ممکن است توصیه کند که تا حد امکان از صدور دستور جلب برای احکام مهریه خودداری شود. این تفاوت ها، اهمیت مشورت با وکیل محلی که با رویه های قضایی آن منطقه آشنا است را دوچندان می کند.

ممنوع الخروجی بابت مهریه

در کنار حکم جلب مهریه، ممنوع الخروجی بابت مهریه نیز یکی دیگر از ابزارهای قانونی برای وادار کردن زوج به پرداخت مهریه است. زوجه می تواند همزمان یا پیش از درخواست حکم جلب، از دادگاه بخواهد تا زوج را ممنوع الخروج کند. این اقدام مانع از خروج زوج از کشور می شود و می تواند فشاری مضاعف برای پرداخت مهریه ایجاد کند. شرایط صدور این دستور نیز تابع مقررات خاص خود است.

انتقال صوری اموال برای فرار از مهریه

برخی زوج ها ممکن است به تصور فرار از پرداخت مهریه و جلب مهریه، اقدام به انتقال صوری اموال خود به نام دیگران (خانواده یا دوستان) کنند. این اقدام نه تنها غیرقانونی است، بلکه می تواند پیامدهای کیفری نیز برای زوج داشته باشد. انتقال صوری اموال به قصد فرار از دین، طبق قانون جرم محسوب می شود و زوجه می تواند با اثبات صوری بودن این انتقال، آن را باطل کرده و اموال را توقیف کند. اثبات این امر معمولاً پیچیده است و نیازمند تخصص وکیل است.

نکات حیاتی برای زوج در مواجهه با حکم جلب

برای زوجی که با حکم جلب مهریه مواجه شده است، رعایت نکات زیر بسیار حیاتی است:

• اهمیت اقدام به موقع برای اعسار: سریع ترین و موثرترین راه برای جلوگیری از حبس، تقدیم دادخواست اعسار در مهلت قانونی ۳۰ روزه پس از ابلاغ اجراییه است. تعلل در این مرحله می تواند پیامدهای جدی داشته باشد.

• جمع آوری مدارک اثبات اعسار: برای اثبات ناتوانی مالی، زوج باید تمامی مدارک مربوط به وضعیت مالی، شغل، درآمد، و هزینه های خود را جمع آوری کند و حداقل دو شاهد معتبر معرفی نماید.

• عدم پنهان کاری و همکاری با مراحل قانونی: پنهان کردن اموال یا عدم همکاری با مراجع قضایی، نه تنها کمکی به حل مشکل نمی کند، بلکه می تواند وضعیت را پیچیده تر و حتی منجر به اتهامات جدیدی شود. صداقت و شفافیت در ارائه اطلاعات مالی، می تواند به دادگاه در تصمیم گیری صحیح کمک کند.

در نهایت، آگاهی حقوقی، در کنار مشورت با متخصصان، کلید موفقیت در تمامی مراحل پرونده مهریه، از مطالبه تا اجرا یا دفاع، خواهد بود. حق با دانستن است و هر گامی که با دانش و آگاهی برداشته شود، مسیر را روشن تر و رسیدن به مقصود را امکان پذیرتر می سازد.

نتیجه گیری

در این مقاله جامع، به بررسی ابعاد مختلف گرفتن حکم جلب مهریه پرداختیم؛ از مبانی قانونی و تفاوت های مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه گرفته تا محدودیت ۱۱۰ سکه و نقش آن در صدور حکم جلب. مراحل گام به گام این فرآیند، از مطالبه اولیه تا درخواست نهایی جلب، همراه با مدارک و هزینه های مربوطه تشریح شد. همچنین، راه های لغو حکم زندان و دستور جلب مهریه، به ویژه از طریق اثبات اعسار و قسط بندی، مورد بحث قرار گرفت.

آنچه در این مسیر بیش از هر چیز نمایان می شود، پیچیدگی های حقوقی و لزوم آگاهی کامل از قوانین و رویه های قضایی است. حکم جلب مهریه، ابزاری قوی در دستان زوجه برای احقاق حق خود است، اما استفاده از آن نیازمند شناخت دقیق شرایط و رعایت ترتیبات قانونی است. از سوی دیگر، زوجین نیز باید از حقوق خود و راه های قانونی موجود برای دفاع و مدیریت این تعهدات آگاه باشند.

حق با دانستن است؛ و این آگاهی حقوقی می تواند سرنوشت یک پرونده مهریه را دگرگون سازد. با توجه به ظرافت ها و حساسیت های این حوزه، توصیه می شود که هر دو طرف دعوا، از همان ابتدای مسیر، با وکلای متخصص و مجرب در حوزه حقوق خانواده و مهریه مشورت کنند. تخصص و تجربه وکیل، می تواند راهنمای شما در تمامی گام ها باشد، از پیشگیری از مشکلات احتمالی تا اتخاذ بهترین راهکارهای قانونی، و به شما کمک کند تا با اطمینان و آرامش بیشتری، این مسیر پرچالش را طی کنید.

سوالات متداول

آیا حکم جلب مهریه برای مهریه عندالاستطاعه هم صادر می شود؟

بله، اما با شرایط متفاوت. برای مهریه عندالاستطاعه، زوجه ابتدا باید توانایی مالی (استطاعت) زوج را در دادگاه اثبات کند. پس از اثبات استطاعت و در صورت عدم پرداخت مهریه یا عدم ارائه دادخواست اعسار از سوی زوج، می توان درخواست حکم جلب را داشت. در واقع، بار اثبات توانایی مالی در این نوع مهریه بر عهده زوجه است.

اگر مرد بعد از جلب، مهریه را پرداخت کند، چه می شود؟

اگر زوج پس از جلب یا حتی پیش از آن، مهریه را به صورت کامل پرداخت کند یا با زوجه بر سر مبلغی توافق کرده و آن را پرداخت نماید، دین ساقط شده و به تبع آن، دستور جلب نیز بلافاصله لغو می گردد و زوج آزاد می شود. این راه ساده ترین و سریع ترین راه برای خاتمه دادن به وضعیت جلب است.

مدت زمان صدور حکم جلب مهریه چقدر است؟

مدت زمان صدور حکم جلب مهریه متغیر است و به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله سرعت رسیدگی دادگاه، ترافیک پرونده ها در واحد اجرای احکام، و تکمیل بودن مدارک. پس از اینکه حکم قطعی و اجراییه صادر شد و مهلت های قانونی (۱۰ روز برای پرداخت و ۳۰ روز برای اعسار) سپری گردید، درخواست حکم جلب ارائه می شود. صدور خود دستور جلب می تواند در عرض چند روز تا چند هفته انجام شود، اما فرآیند کلی از آغاز مطالبه مهریه تا صدور جلب، ممکن است ماه ها به طول انجامد.

آیا در صورت قسط بندی مهریه، می توان ممنوع الخروج شد؟

در صورتی که مهریه قسط بندی شود و زوج به طور منظم اقساط را پرداخت کند، معمولاً دستور ممنوع الخروجی لغو می شود. اما اگر زوج در پرداخت اقساط کوتاهی کند یا به تعهدات خود عمل نکند، زوجه می تواند مجدداً درخواست ممنوع الخروجی را مطرح نماید تا فشاری برای پرداخت اقساط ایجاد شود.

اگر زن رضایت دهد، حکم جلب لغو می شود؟

بله، رضایت زوجه، یکی از موثرترین راه ها برای لغو حکم جلب است. اگر زوجه به صورت کتبی و رسمی (مثلاً با حضور در دفتر اسناد رسمی یا دادگاه) رضایت خود را اعلام کند، حتی در صورت عدم پرداخت کامل مهریه یا توافق بر مبلغی کمتر، دستور جلب بلافاصله لغو خواهد شد. این امر نشان دهنده اهمیت توافق و صلح بین زوجین است.

آیا برای مهریه بالای ۱۱۰ سکه امکان جلب وجود ندارد؟

این یک برداشت نادرست است. برای مازاد بر ۱۱۰ سکه نیز امکان صدور حکم جلب وجود دارد، اما با شرایط سخت گیرانه تر. زوجه باید بتواند ملائت (تمکن مالی) زوج را اثبات کند و نشان دهد که زوج با وجود داشتن اموال، عامدانه از پرداخت مهریه امتناع می ورزد. در این حالت، زوجه باید اموال زوج را معرفی و اثبات کند. در غیر این صورت، برای مازاد بر ۱۱۰ سکه، امکان جلب و حبس وجود نخواهد داشت و مطالبه صرفاً از طریق توقیف اموال صورت می گیرد.

آیا حکم جلب مهریه با بدهی های دیگر متفاوت است؟

بله، در برخی جنبه ها متفاوت است. محدودیت ۱۱۰ سکه، عمدتاً مختص مهریه است و در مورد سایر بدهی های مالی (مانند چک یا وام) معمولاً این محدودیت ها اعمال نمی شود و فرد بدهکار ممکن است برای کل مبلغ بدهی، مشمول حکم جلب و حبس قرار گیرد (در صورت عدم اثبات اعسار). بنابراین، قانون گذار برای مهریه، با توجه به ماهیت خانوادگی آن، رویکرد ویژه ای را در نظر گرفته است.