نمونه سند ابرا مهریه

چشم پوشی از مهریه نیازمند سند ابرا مهریه است، سندی حقوقی و مهم که زن به موجب آن، تمام یا بخشی از حق مالی خود را می بخشد. تنظیم صحیح این سند، برای حفظ حقوق طرفین و جلوگیری از مشکلات آتی، حیاتی است و نیازمند آگاهی کامل از جنبه های قانونی آن است.

مهریه، واژه ای که در فرهنگ و قانون مدنی ایران، جایگاهی فراتر از یک تعهد مالی ساده دارد. این حق، که با جاری شدن خطبه عقد، زن مالک آن می شود، در طول زندگی مشترک می تواند نقش تکیه گاه مالی یا حتی اهرم حمایتی را ایفا کند. در بزنگاه های خاص زندگی، گاه زن بنا به دلایل شخصی، خانوادگی یا در راستای تصمیماتی چون طلاق توافقی، به این فکر می افتد که از این حق ارزشمند چشم پوشی کند. این تصمیم، که می تواند عمیق ترین تأثیرات را بر آینده مالی و حقوقی یک فرد داشته باشد، باید با آگاهی کامل و بصیرت حقوقی همراه شود. همانطور که در تجربه بسیاری از سردفتران و وکلای خانواده دیده شده است، اقدام عجولانه یا بدون اطلاع کافی، می تواند پشیمانی های جبران ناپذیری را به دنبال داشته باشد. اهمیت سند ابرا مهریه از آنجا ناشی می شود که این عمل، در بیشتر موارد، ماهیتی برگشت ناپذیر دارد و مانند پلی است که پس از عبور از آن، راه بازگشتی باقی نمی ماند.

در این مسیر، درک دقیق مفاهیم حقوقی، شناخت تفاوت ها، آگاهی از مزایا و معایب و اطلاع از مراحل قانونی، برای هر دو طرف – چه زن که بخشنده است و چه مرد که از دین بری می شود – کاملاً ضروری به نظر می رسد. در ادامه، سفری جامع به دنیای سند ابرا مهریه خواهیم داشت تا از ابعاد گوناگون آن پرده برداریم.

ابرا مهریه چیست؟ تعریف حقوقی و شرایط اساسی

تصور کنید زنی از همسرش مهریه ای را طلب دارد، اما تصمیم می گیرد از این طلب خود بگذرد. این عمل حقوقی را «ابرا مهریه» می نامند. در تعریف لغوی، «ابرا» به معنای رهانیدن و چشم پوشی است، اما در اصطلاح حقوقی، عبارت است از اسقاط حق دینی. به بیان ساده، وقتی زوجه مهریه خود را ابرا می کند، دین مهریه از ذمه زوج ساقط می شود و دیگر او تعهدی برای پرداخت آن نخواهد داشت. این اقدام، در عالم حقوق، به عنوان یک «ایقاع لازم» شناخته می شود. ایقاع به این معناست که فقط با اراده یک نفر (در اینجا زوجه) ایجاد می شود و نیازی به پذیرش یا توافق طرف دیگر (زوج) ندارد. «لازم» بودن آن نیز به این معناست که پس از انجام ابرا، نمی توان از آن عدول کرد و آن را برهم زد.

مبنای قانونی این عمل را می توان در ماده ۲۸۹ و ۲۹۰ قانون مدنی جستجو کرد که به طور کلی به مفهوم ابرا می پردازد. این مواد قانونی، راه را برای اعمال حقوقی مشابه ابرا مهریه هموار ساخته اند و شرایط کلی آن را تبیین می کنند.

شرایط صحت ابرا: تضمین یک تصمیم آگاهانه

برای اینکه یک سند ابرا مهریه از نظر قانونی معتبر و نافذ باشد، باید شرایط خاصی رعایت شود. این شرایط، در واقع تضمین کننده این هستند که تصمیم زوجه برای چشم پوشی از مهریه، کاملاً آگاهانه و بدون هیچ گونه فشار یا اشتباهی صورت گرفته است.

1. صحت عقل و رشد زوجه: کسی که قصد ابرا مهریه را دارد، باید از سلامت عقلانی کامل برخوردار باشد و به سن رشد رسیده باشد. سن رشد در قانون ایران، ۱۸ سال تمام شمسی است. اگر زنی زیر این سن باشد اما به بلوغ فکری و توانایی اداره امور مالی خود رسیده باشد، برای انجام اعمال حقوقی مالی (مانند ابرا مهریه) نیاز به «گواهی رشد» از مراجع قضایی خواهد داشت. این شرط، از آسیب پذیری افراد نابالغ یا فاقد سلامت عقل در برابر تصمیمات مهم مالی حفاظت می کند.
2. اختیار و قصد: یکی از مهم ترین شرایط، وجود اختیار و قصد آزادانه است. به این معنا که زوجه باید با اراده ای کاملاً آزاد و بدون هیچ گونه اکراه، اجبار، تهدید یا فریب، اقدام به ابرا مهریه کند. اگر ثابت شود که این تصمیم تحت فشار یا تهدید گرفته شده، سند ابرا می تواند باطل شود. در دفاتر اسناد رسمی، سردفتر وظیفه دارد با توضیح کامل عواقب و ماهیت برگشت ناپذیر ابرا، اطمینان حاصل کند که زوجه با قصد و اراده واقعی این اقدام را انجام می دهد.
3. معلوم بودن موضوع ابرا: میزان مهریه ای که قرار است ابرا شود، باید کاملاً مشخص و معین باشد. یعنی باید تعداد دقیق سکه ها، یا مبلغ مشخص شده، یا نوع مالی که به عنوان مهریه تعیین شده، در سند به وضوح قید گردد. ابرا از مهریه نامعلوم یا مبهم، از نظر قانونی فاقد اعتبار خواهد بود.

این شرایط، شالوده هر ابرا مهریه صحیح و غیرقابل ابطال را تشکیل می دهند و رعایت دقیق آن ها، از بروز اختلافات و دعاوی آتی جلوگیری می کند.

تفاوت های کلیدی: ابرا، بذل و صلح مهریه (جدول مقایسه ای)

در حوزه حقوق خانواده، زمانی که صحبت از چشم پوشی از مهریه به میان می آید، سه اصطلاح «ابرا»، «بذل» و «صلح» مهریه به گوش می رسد که هر کدام ویژگی ها و آثار حقوقی متفاوتی دارند. درک این تفاوت ها برای انتخاب روش صحیح، اهمیت حیاتی دارد. بسیاری از افراد این واژگان را به اشتباه به جای یکدیگر به کار می برند، در حالی که هر یک دنیایی از پیامدهای حقوقی متمایز را به همراه دارد.

ابرا مهریه: عملی یک طرفه و غیرقابل بازگشت

همانطور که پیشتر گفته شد، ابرا مهریه یک «ایقاع» است. یعنی فقط با اراده و قصد زوجه محقق می شود و نیاز به قبول زوج ندارد. مهم ترین ویژگی ابرا، ماهیت «غیرقابل رجوع» آن است. هنگامی که زوجه مهریه خود را ابرا می کند، دیگر نمی تواند تحت هیچ شرایطی آن را مطالبه کند و این حق برای همیشه ساقط می شود. ابرا غالباً به صورت رایگان انجام می شود، یعنی زوجه در قبال آن چیزی دریافت نمی کند.

بذل مهریه: انعطاف پذیری در ازای طلاق

«بذل مهریه» در مقابل ابرا، یک «عقد» محسوب می شود؛ به این معنا که نیاز به توافق و اراده هر دو طرف (زوجه و زوج) دارد. بذل غالباً در چارچوب طلاق «خلع» و «مبارات» رخ می دهد. در این نوع طلاق، زوجه با بخشیدن تمام یا بخشی از مهریه خود، زوج را راضی به طلاق می کند. تفاوت اساسی بذل با ابرا در «قابل رجوع» بودن آن است. زوجه می تواند تا پیش از اتمام عده طلاق، از بذل مهریه خود رجوع کند، مگر اینکه طلاق خلع یا مبارات صورت گرفته باشد و زوج نیز از رجوع منصرف شده باشد. هدف اصلی بذل مهریه، معمولاً تسهیل روند طلاق است.

صلح مهریه: قراردادی با شرایط توافقی

«صلح مهریه» نیز مانند بذل، یک «عقد» است و نیاز به اراده و توافق هر دو طرف دارد. صلح، یکی از انعطاف پذیرترین اعمال حقوقی است. در صلح مهریه، طرفین می توانند بر سر شرایط مختلفی توافق کنند. مثلاً زن مهریه خود را در ازای دریافت مالی دیگر، یا در ازای واگذاری حق طلاق یا هر شرط دیگری به زوج صلح کند. ماهیت قابل رجوع یا غیرقابل رجوع بودن صلح، کاملاً بستگی به شروطی دارد که طرفین در متن عقد صلح تعیین می کنند. صلح می تواند معوض (در ازای چیزی) یا غیرمعوض (مجانی) باشد.

جدول مقایسه ای: سه مسیر متفاوت

برای درک بهتر تفاوت ها، می توانیم آن ها را در یک جدول مقایسه ای ببینیم:

ویژگی	ابرا مهریه	بذل مهریه	صلح مهریه
نوع عمل حقوقی	ایقاع (یک طرفه)	عقد (دوطرفه)	عقد (دوطرفه)
نیاز به قبول زوج	خیر	بله	بله
ماهیت برگشت پذیری	غیرقابل رجوع	قابل رجوع (تا قبل از اتمام عده طلاق خلع و مبارات)	قابل رجوع یا غیرقابل رجوع (بسته به شروط صلح)
معوض/غیرمعوض	غالباً غیرمعوض (مجانی)	معمولاً معوض (در ازای طلاق)	ممکن است معوض یا غیرمعوض باشد
هدف اصلی	ساقط کردن دین مهریه از ذمه زوج	تسهیل طلاق (معمولاً خلع و مبارات)	توافق بر سر مهریه با شرایط خاص

چه زمانی کدام روش مناسب است؟

انتخاب روش صحیح بستگی به شرایط و اهداف زوجین دارد:

• اگر زوجه به طور قطع و بدون هیچ قید و شرطی قصد چشم پوشی از مهریه را دارد و نمی خواهد هرگز آن را بازپس گیرد، ابرا مهریه بهترین گزینه است.
• اگر هدف اصلی، انجام طلاق توافقی و رهایی از زندگی مشترک در ازای بخشیدن مهریه است و زوجه مایل به حفظ حق رجوع تا اتمام عده باشد، بذل مهریه در چارچوب طلاق خلع یا مبارات مناسب تر است.
• اگر زوجین قصد دارند با شرایط خاص و توافقی، وضعیت مهریه را تغییر دهند، مثلاً مهریه را با ملک یا مالی دیگر معاوضه کنند یا شرط خاصی را برای آن قرار دهند، صلح مهریه انعطاف پذیری لازم را فراهم می کند.

مشاوره با یک وکیل متخصص خانواده قبل از هرگونه اقدام، می تواند راهنمایی کننده مسیر صحیح باشد.

مزایا و معایب ابرا مهریه (نگاهی از هر دو سوی زندگی مشترک)

تصمیم به ابرا مهریه، مانند شمشیر دو لبه ای است که می تواند برای هر دو طرف زندگی مشترک، پیامدهای مثبت و منفی به همراه داشته باشد. درک این ابعاد، به زوجه کمک می کند تا با دیدی بازتر و واقعی تر، قدم در این راه بگذارد و زوج نیز از ابعاد حقوقی و شخصی این اتفاق آگاه شود.

برای زوجه (زن): رهایی یا از دست دادن یک حق؟

تصور کنید زنی به نقطه ای از زندگی می رسد که به دلایل مختلف، تصمیم به بخشش مهریه اش می گیرد. این تصمیم، مجموعه ای از احساسات و پیامدهای متفاوتی را در بر دارد.

1. مزایا:
   • تسریع در طلاق توافقی: در بسیاری از موارد طلاق توافقی، ابرا مهریه راهی برای تسهیل و سرعت بخشیدن به فرآیند جدایی است. زن با چشم پوشی از مهریه، عملاً یکی از موانع بزرگ را از سر راه برمی دارد و طلاق با رضایت هر دو طرف سریع تر انجام می شود.
   • کمک به حفظ زندگی مشترک: گاهی اوقات، در شرایطی که زندگی مشترک به دلیل فشارهای مالی ناشی از مهریه در شرف اضمحلال است، زن با بخشش آن، تلاشی برای کاهش فشار از دوش همسر و حفظ کانون خانواده می کند. این تصمیم، هرچند سخت، اما در برخی موارد می تواند نقطه عطفی برای شروعی دوباره باشد.
   • آرامش ذهنی: رهایی از یک مطالبه مالی، هرچند حق قانونی باشد، می تواند برای برخی زنان آرامش ذهنی به همراه داشته باشد. شاید این تصمیم، به منظور پایان دادن به تنش ها یا عدم تمایل به درگیری های حقوقی آینده گرفته شود.
2. معایب:
   • از دست دادن قطعی و غیرقابل برگشت حق مالی مهم: این بزرگترین و حیاتی ترین عیب است. مهریه، پشتوانه مالی زن محسوب می شود و با ابرا، این پشتوانه به طور کامل از بین می رود و بازگشت ناپذیر است. در صورت بروز مشکلات آتی، زن هیچ حق مالی از این بابت نخواهد داشت.
   • آسیب پذیری احتمالی در آینده: زندگی پر از فراز و نشیب است. اگر زن در آینده با مشکلات مالی مواجه شود یا زندگی مشترک به طلاق منجر گردد و او هیچ پشتوانه مالی دیگری نداشته باشد، ابرا مهریه می تواند او را در موقعیت بسیار آسیب پذیری قرار دهد.
   • احساس پشیمانی: گاهی اوقات، تحت تأثیر احساسات لحظه ای یا فشارهای روحی، تصمیم به ابرا گرفته می شود و بعدها، با تغییر شرایط یا دیدگاه، احساس پشیمانی سراغ فرد می آید، در حالی که راه بازگشتی نیست.

برای زوج (مرد): رهایی از دین یا مسئولیت های پنهان؟

از سوی دیگر، مردی که همسرش مهریه اش را ابرا می کند، نیز پیامدهای خاصی را تجربه خواهد کرد.

1. مزایا:
   • رهایی از دین مهریه: بدیهی ترین مزیت، رهایی کامل و قطعی از بار مالی مهریه است. این اتفاق می تواند منجر به کاهش استرس و نگرانی های مالی جدی برای مرد شود.
   • رفع نگرانی های مالی: ابرا مهریه، نگرانی از توقیف اموال، حساب های بانکی، حقوق و دستمزد، و حتی ممنوع الخروجی را از بین می برد و به مرد امکان می دهد با آسودگی خاطر بیشتری به امور مالی و زندگی خود بپردازد.
   • کاهش دعاوی حقوقی: با ابرا مهریه، یکی از پربسامدترین و طولانی ترین دعاوی حقوقی در دادگاه های خانواده، از میان برداشته می شود و مرد از درگیری های قضایی مربوط به مهریه رها می شود.
2. معایب:
   • امکان ابطال سند در صورت اثبات اکراه یا اجبار: اگرچه ابرا مهریه یک عمل حقوقی لازم و غیرقابل رجوع است، اما اگر زوجه بتواند در دادگاه ثابت کند که ابرا تحت اکراه، اجبار، اشتباه یا فریب صورت گرفته است، سند ابرا می تواند ابطال شود. این امر می تواند منجر به از بین رفتن آرامش و درگیری های حقوقی برای مرد گردد.
   • مسئولیت بدهی های اجرایی: در صورتی که پیش از ابرا، اجراییه ای برای مهریه صادر شده باشد و زوج بدهی هایی بابت نیم عشر اجرایی یا هزینه های دادرسی داشته باشد، ابرا مهریه صرفاً دین اصلی را ساقط می کند و مسئولیت پرداخت آن بدهی ها ممکن است همچنان به قوت خود باقی بماند، هرچند که معمولاً در دفاتر اسناد رسمی این موضوع تذکر داده می شود.

در مجموع، تصمیم به ابرا مهریه، تصمیمی عمیق و چندوجهی است که باید با بررسی دقیق تمامی جوانب و دریافت مشاوره حقوقی کافی، و نه صرفاً بر اساس احساسات لحظه ای، اتخاذ شود.

مدارک مورد نیاز برای تنظیم سند ابرا مهریه در دفترخانه

برای اینکه زوجه بتواند اقدام به تنظیم سند رسمی ابرا مهریه در دفترخانه اسناد رسمی کند، نیاز به ارائه مدارک مشخصی است. این مدارک، برای احراز هویت و تأیید صحت اطلاعات مربوط به ازدواج، از سوی سردفتر مورد بررسی قرار می گیرند. تجربه نشان داده که آماده سازی این مدارک پیش از مراجعه، می تواند روند کار را به طرز چشمگیری تسریع بخشد و از اتلاف وقت جلوگیری کند.

1. اصل شناسنامه و کارت ملی زوجه: این دو مدرک شناسایی، اساسی ترین اسناد برای احراز هویت و اطمینان از صحت مشخصات فردی زوجه هستند. اطلاعات مندرج در آن ها، در متن سند ابرا مهریه درج خواهد شد.
2. اصل سند ازدواج (عقدنامه): سند ازدواج، تنها مدرک رسمی است که وجود رابطه زوجیت و میزان مهریه تعیین شده را اثبات می کند. سردفتر برای اطمینان از صحت و سقم مهریه و شماره ثبت سند نکاحیه، نیاز به بررسی اصل عقدنامه خواهد داشت.
3. حضور زوج با مدارک شناسایی (در صورت تمایل یا لزوم): اگرچه ابرا مهریه یک ایقاع است و نیاز به رضایت زوج ندارد، اما گاهی اوقات زوج نیز تمایل به حضور در دفترخانه و امضای ذیل سند دارد. در این حالت، ارائه اصل شناسنامه و کارت ملی زوج نیز ضروری است. حضور زوج می تواند به سردفتر در احراز عدم اکراه زوجه کمک کند، اما اجباری نیست.
4. معرفی دو نفر شاهد معتمد برای احراز هویت زوجه (در صورت تردید سردفتر): طبق ماده ۵۰ قانون ثبت، هرگاه سردفتر در هویت متعاملین (در اینجا زوجه) تردید داشته باشد، می تواند از او درخواست کند تا دو نفر از اشخاص معروف و معتمد، هویت او را تصدیق کنند. این شهود، پس از تصدیق هویت، ذیل سند را امضا می کنند و نامشان در سند قید می شود. این شرط بیشتر در موارد خاص و به تشخیص سردفتر اعمال می شود و نه در تمامی موارد.

نکته مهمی که در اینجا باید به آن توجه داشت، این است که برای تنظیم سند ابرا مهریه، نیازی به استعلام از دفتر ازدواج یا ادارات اجرای اسناد رسمی برای اطمینان از عدم وجود اجراییه مهریه نیست. زوجه حق خود را می بخشد، فارغ از اینکه قبلاً اقدام به مطالبه آن کرده باشد یا خیر. با این حال، اگر اجراییه فعال باشد، ابرا مهریه منجر به توقف عملیات اجرایی خواهد شد.

مراحل گام به گام تنظیم سند ابرا مهریه در دفاتر اسناد رسمی

تنظیم سند ابرا مهریه، هرچند ظاهراً ساده به نظر می رسد، اما به دلیل اهمیت و ماهیت برگشت ناپذیر آن، در دفاتر اسناد رسمی با دقت و طی مراحلی مشخص صورت می گیرد. این روند، تضمین کننده رعایت حقوق زوجه و صحت قانونی سند است.

1. مراجعه زوجه به همراه مدارک به دفترخانه:

   اولین گام، حضور شخص زوجه به همراه تمامی مدارک لازم (اصل شناسنامه، کارت ملی و سند ازدواج) در یکی از دفاتر اسناد رسمی است. این مراجعه، اغلب با حال و هوایی از تصمیم جدی و گاهی نگرانی همراه است.

2. احراز هویت زوجه توسط سردفتر:

   سردفتر یا نماینده او، ابتدا با تطبیق چهره و اطلاعات شناسایی، هویت زوجه را به دقت احراز می کند. این مرحله برای جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده یا جعل هویت بسیار حیاتی است. در صورت لزوم و مطابق قانون، ممکن است از زوجه خواسته شود که معرف یا شاهد به همراه داشته باشد تا هویت او را تصدیق کند.

3. مشاوره و تفهیم مفاد سند به زوجه:

   این مرحله، قلب فرآیند تنظیم سند ابرا مهریه است و از اهمیت بالایی برخوردار است. سردفتر موظف است با زوجه صحبت کند و تمامی مفاد و عواقب حقوقی ابرا مهریه را به دقت و به زبان ساده برای او توضیح دهد. این توضیحات شامل ماهیت غیرقابل برگشت بودن ابرا، تفاوت آن با بذل و صلح، و از دست دادن حق مالی برای همیشه است. سردفتر باید اطمینان حاصل کند که زوجه با آگاهی کامل و بدون هیچ گونه اکراه یا اجباری، تصمیم به ابرا گرفته است. این گفت وگو، گاهی به یک جلسه مشورتی مهم تبدیل می شود.

4. تنظیم متن سند بر اساس درخواست زوجه:

   پس از اطمینان از آگاهی و اراده آزاد زوجه، سردفتر متن سند ابرا مهریه را بر اساس درخواست او تنظیم می کند. این تنظیم می تواند شامل ابرا کامل مهریه، ابرا جزئی از مهریه (با ذکر میزان دقیق)، یا حتی ابرا مهریه همراه با سایر حقوق مالی زوجه (مانند نفقه، اجرت المثل، نحله و اسقاط شرط تنصیف) باشد. متن باید صریح، روشن و بدون ابهام باشد.

5. مطالعه و امضای سند توسط زوجه (و شهود در صورت لزوم):

   پس از تنظیم متن، سند به زوجه ارائه می شود تا آن را به دقت مطالعه کند. پس از تأیید نهایی، زوجه ذیل سند را امضا و اثر انگشت می زند. در صورتی که سردفتر نیاز به حضور شاهد دیده باشد، شهود نیز پس از تأیید هویت زوجه و اطلاع از مفاد سند، آن را امضا می کنند.

6. ثبت سند در دفتر الکترونیک اسناد رسمی:

   بعد از امضای سند، اطلاعات آن در سامانه ثبت الکترونیک اسناد رسمی کشور ثبت می شود. این ثبت، به سند ماهیت رسمی و اعتبار حقوقی می بخشد و آن را در برابر هرگونه انکار یا تردید، مصون می سازد.

7. صدور و ارائه سند ابرا:

   در نهایت، یک نسخه از سند رسمی ابرا مهریه به زوجه تحویل داده می شود. در صورت حضور زوج در دفترخانه، نسخه ای نیز به او ارائه خواهد شد. با صدور این سند، عمل حقوقی ابرا مهریه به طور کامل انجام شده و آثار قانونی خود را بر جای می گذارد.

نمونه متن های استاندارد سند ابرا مهریه (همراه با نکات کاربردی)

در تنظیم سند ابرا مهریه، انتخاب متن صحیح و جامع، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. یک متن دقیق، از بروز ابهامات و دعاوی احتمالی در آینده جلوگیری می کند و به هر دو طرف اطمینان خاطر می بخشد. در اینجا به سه نمونه متن استاندارد اشاره می شود که معمولاً در دفاتر اسناد رسمی برای ابرا مهریه مورد استفاده قرار می گیرند. این نمونه ها، قالب های کلی هستند و سردفتر با توجه به جزئیات پرونده و درخواست زوجه، آن ها را تکمیل و شخصی سازی می کند. نمونه های این سند معمولاً به صورت فایل های Word و PDF در دسترس متقاضیان قرار می گیرد تا بتوانند از آن ها الگوبرداری کنند.

نمونه ۱: سند ابرا کامل مهریه (صرفاً مهریه)

این نمونه برای زمانی مناسب است که زوجه فقط قصد بخشش تمام مهریه را دارد و هیچ گونه اشاره ای به سایر حقوق مالی یا شرایط دیگر نمی شود.

اقرارنامه ابرا کامل مهریه

در تاریخ .................... (روز، ماه، سال) در این دفترخانه حاضر گردید خانم ................................... فرزند ................................. به شماره شناسنامه .......................... و کد ملی ..................................... صادره از ..................................... ساکن ............................................................................ (زوجه)، همسر دائمی آقای ................................... فرزند ................................. به شماره شناسنامه .......................... و کد ملی ..................................... صادره از ..................................... ساکن ............................................................................ (زوج)، به موجب سند نکاحیه شماره .......................... مورخ .......................... دفتر رسمی ازدواج شماره .......................... شهرستان .......................... .

مقرر له (زوجه) پس از تفهیم کامل مفاد این سند و آگاهی از کلیه آثار و تبعات حقوقی آن، در کمال صحت عقل و اختیار و اراده کامل و بدون هیچ گونه اکراه، اجبار یا فریب، بدین وسیله صریحاً و شرعاً و قانوناً تمامی مهریه خود را که به میزان .......................... (مثلاً: ۱۰۰ سکه تمام بهار آزادی) مندرج در سند نکاحیه فوق الذکر می باشد، به همسر خود جناب آقای .......................... (زوج) ابرا نمود و ذمه ایشان را از بابت پرداخت مهریه فوق الذکر به طور کامل بری و ساقط ساخت.

زوجه ضمن امضای این سند اقرار و اعلام می دارد که از تاریخ تحریر این سند، هیچ گونه حق و ادعایی از بابت مهریه مندرج در سند نکاحیه مزبور بر عهده همسرش ندارد و حق هرگونه مطالبه و رجوع را از خود سلب و ساقط نمود.

این سند بنا به درخواست و اقرار مقر له (زوجه) تنظیم و به ثبت رسید و نامبرده با علم و اطلاع کامل از مفاد و مندرجات آن اقدام به امضاء نمود و مسئولیت کلیه امور با نامبرده بوده و این دفترخانه هیچ مسئولیتی ندارد.

نمونه ۲: سند ابرا مهریه و سایر حقوق مالی زوجه (جامع)

این نمونه زمانی به کار می رود که زوجه قصد دارد علاوه بر مهریه، از سایر حقوق مالی خود مانند نفقه، اجرت المثل، نحله و حتی شرط تنصیف اموال نیز چشم پوشی کند. این سند ماهیتی بسیار گسترده تر دارد و باید با دقت ویژه ای تنظیم شود.

اقرارنامه ابرا جامع مهریه و سایر حقوق مالی زوجه

در تاریخ .................... (روز، ماه، سال) در این دفترخانه حاضر گردید خانم ................................... فرزند ................................. به شماره شناسنامه .......................... و کد ملی ..................................... صادره از ..................................... ساکن ............................................................................ (زوجه)، همسر دائمی آقای ................................... فرزند ................................. به شماره شناسنامه .......................... و کد ملی ..................................... صادره از ..................................... ساکن ............................................................................ (زوج)، به موجب سند نکاحیه شماره .......................... مورخ .......................... دفتر رسمی ازدواج شماره .......................... شهرستان .......................... .

مقرر له (زوجه) پس از تفهیم کامل مفاد این سند و آگاهی از کلیه آثار و تبعات حقوقی آن، در کمال صحت عقل و اختیار و اراده کامل و بدون هیچ گونه اکراه، اجبار یا فریب، بدین وسیله صریحاً و شرعاً و قانوناً تمامی مهریه خود را که به میزان .......................... (مثلاً: ۱۰۰ سکه تمام بهار آزادی) مندرج در سند نکاحیه فوق الذکر می باشد، به همسر خود جناب آقای .......................... (زوج) ابرا نمود و ذمه ایشان را از بابت پرداخت مهریه فوق الذکر به طور کامل بری و ساقط ساخت.

علاوه بر ابرا مهریه، زوجه بدین وسیله تمامی حقوق مالی خود را که از تاریخ شروع زوجیت تا تاریخ تنظیم این سند، بر ذمه زوج ایجاد شده یا در آینده ممکن است ایجاد شود، اعم از:

  
نفقه (گذشته و آینده): تمامی نفقه ایام زوجیت و نفقه آینده که ممکن است مطالبه شود.
  
اجرت المثل ایام زندگی مشترک: حق الزحمه کارهایی که زوجه در طول زندگی مشترک انجام داده است.
  
نحله: مبلغی که دادگاه در شرایط خاص به زن پرداخت می کند.
  
و اسقاط شرط تنصیف اموال: زوجه ضمن این سند، حق خود را نسبت به دریافت تا نصف اموالی که زوج در ایام زناشویی به دست آورده است (مطابق شرط ضمن عقد نکاح)، به طور کامل ساقط و از خود سلب نمود.

زوجه ضمن امضای این سند اقرار و اعلام می دارد که از تاریخ تحریر این سند، هیچ گونه حق و ادعایی از بابت مهریه و کلیه حقوق مالی فوق الذکر بر عهده همسرش ندارد و حق هرگونه مطالبه و رجوع را از خود سلب و ساقط نمود.

این سند بنا به درخواست و اقرار مقر له (زوجه) تنظیم و به ثبت رسید و نامبرده با علم و اطلاع کامل از مفاد و مندرجات آن اقدام به امضاء نمود و مسئولیت کلیه امور با نامبرده بوده و این دفترخانه هیچ مسئولیتی ندارد.

نمونه ۳: سند ابرا بخشی از مهریه

این نمونه برای حالتی است که زوجه فقط قصد بخشیدن قسمتی از مهریه خود را دارد و مابقی آن به قوت خود باقی می ماند. در این حالت، ذکر دقیق میزان ابرا شده و میزان باقی مانده حیاتی است.

اقرارنامه ابرا بخشی از مهریه

در تاریخ .................... (روز، ماه، سال) در این دفترخانه حاضر گردید خانم ................................... فرزند ................................. به شماره شناسنامه .......................... و کد ملی ..................................... صادره از ..................................... ساکن ............................................................................ (زوجه)، همسر دائمی آقای ................................... فرزند ................................. به شماره شناسنامه .......................... و کد ملی ..................................... صادره از ..................................... ساکن ............................................................................ (زوج)، به موجب سند نکاحیه شماره .......................... مورخ .......................... دفتر رسمی ازدواج شماره .......................... شهرستان .......................... .

مهریه مندرج در سند نکاحیه فوق الذکر به میزان .......................... (مثلاً: ۱۰۰ سکه تمام بهار آزادی) می باشد.

مقرر له (زوجه) پس از تفهیم کامل مفاد این سند و آگاهی از کلیه آثار و تبعات حقوقی آن، در کمال صحت عقل و اختیار و اراده کامل و بدون هیچ گونه اکراه، اجبار یا فریب، بدین وسیله صریحاً و شرعاً و قانوناً تعداد .......................... (مثلاً: ۵۰ سکه تمام بهار آزادی) از مهریه خود را به همسر خود جناب آقای .......................... (زوج) ابرا نمود و ذمه ایشان را از بابت پرداخت تعداد .......................... سکه فوق الذکر به طور کامل بری و ساقط ساخت.

با تنظیم این سند، تعداد باقی مانده مهریه زوجه به میزان .......................... (مثلاً: ۵۰ سکه تمام بهار آزادی) می باشد که به قوت خود باقی است و زوجه حق مطالبه آن را از همسر خود (زوج) خواهد داشت.

زوجه ضمن امضای این سند اقرار و اعلام می دارد که از تاریخ تحریر این سند، نسبت به تعداد .......................... سکه مهریه ابرا شده، هیچ گونه حق و ادعایی بر عهده همسرش ندارد و حق هرگونه مطالبه و رجوع را از خود سلب و ساقط نمود.

این سند بنا به درخواست و اقرار مقر له (زوجه) تنظیم و به ثبت رسید و نامبرده با علم و اطلاع کامل از مفاد و مندرجات آن اقدام به امضاء نمود و مسئولیت کلیه امور با نامبرده بوده و این دفترخانه هیچ مسئولیتی ندارد.

انتخاب هر یک از این نمونه ها، باید با نهایت دقت و پس از مشورت با وکیل متخصص صورت گیرد تا تصمیم زوجه، همگام با اهداف و منافع آتی او باشد.

نکات حقوقی و هشدارهای مهم پیرامون ابرا مهریه (از دریچه تجربه)

وقتی صحبت از ابرا مهریه می شود، دانستن یک سری نکات حقوقی و هشدارهای مهم، می تواند تفاوت بزرگی در آینده افراد ایجاد کند. این ها درس هایی هستند که اغلب از دل تجربیات مکرر در دفاتر حقوقی و اسناد رسمی به دست آمده اند و می توانند راهنمای خوبی برای تصمیم گیرندگان باشند.

سند رسمی در مقابل سند عادی: کدام یک اعتبار دارد؟

یکی از اشتباهات رایج، اتکا به سند عادی یا دست نویس برای ابرا مهریه است. در دنیای حقوق، اعتبار اسناد، متفاوت است. سند ازدواج، که منشأ دین مهریه است، یک سند رسمی محسوب می شود و در مراجع قضایی و اجرایی دارای قدرت اثباتی بسیار بالایی است. بنابراین، اسقاط یا بخشش این دین نیز باید به موجب یک سند رسمی صورت گیرد تا از صلابت و استواری کافی برخوردار باشد.

تجربه نشان داده است که سند عادی ابرا مهریه، به سادگی در معرض انکار و تردید قرار می گیرد و زوج نمی تواند با ارائه آن به مراجع قضایی یا ادارات ثبت، درخواست توقیف عملیات اجرایی یا رفع توقیف اموال خود را بنماید. در مقابل، یک سند رسمی ابرا مهریه، نه تنها در تمامی مراجع معتبر است، بلکه به سرعت می تواند منجر به توقف عملیات اجرایی، رفع توقیف اموال و حتی رفع ممنوع الخروجی زوج شود. بنابراین، تنها راه مطمئن و قابل اتکا برای ابرا مهریه، مراجعه به دفاتر اسناد رسمی و تنظیم سند رسمی است.

غیرقابل رجوع بودن: تأکیدی دوباره بر یک تصمیم قاطع

همانطور که بارها تأکید شد، ابرا مهریه یک ایقاع لازم و غیرقابل رجوع است. این یعنی پس از تنظیم سند رسمی و امضای زوجه، او دیگر نمی تواند تحت هیچ عنوان یا بهانه ای، مهریه ابرا شده را مطالبه کند. این حق، برای همیشه از بین می رود. این نکته، باید با نهایت جدیت مورد توجه قرار گیرد، چرا که در بسیاری از موارد پشیمانی پس از ابرا، هیچ راه قانونی برای بازگشت حق باقی نمی گذارد.

توصیه به مشاوره حقوقی تخصصی: پیشگیری بهتر از درمان

قبل از هرگونه تصمیم گیری برای ابرا مهریه، جامعه حقوقی همواره توصیه می کند که با یک وکیل متخصص در امور خانواده مشورت شود. یک وکیل می تواند تمامی جوانب حقوقی، مزایا و معایب را بر اساس شرایط خاص هر فرد، تبیین کند و او را در انتخابی آگاهانه یاری رساند. این مشاوره، سرمایه گذاری برای جلوگیری از مشکلات بسیار بزرگتر در آینده است.

اثبات اکراه و اجبار: مسیر دشوار ابطال

تنها راه ابطال سند ابرا مهریه، اثبات این است که ابرا تحت اکراه، اجبار، اشتباه فاحش یا فریب صورت گرفته است. این مسیر، بسیار دشوار است و نیاز به ارائه مدارک و شواهد محکم در دادگاه دارد. بار اثبات این ادعا، بر دوش مدعی (زوجه) است و صرف ادعا، کافی نیست.

مسئولیت بدهی های اجرایی: گذشته و حال

اگر پیش از ابرا مهریه، زوجه اجراییه ای برای مهریه صادر کرده باشد، با ابرا مهریه، اصل دین ساقط می شود. اما هزینه های اجرایی (مانند نیم عشر اجرایی) که تا آن زمان ایجاد شده اند، ممکن است همچنان بر عهده زوج باقی بمانند. در برخی موارد، سردفتران برای پیشگیری از هرگونه ابهام، در سند به مسئولیت متضامناً برای بدهی های اجرایی قبلی اشاره می کنند که در این صورت، هر دو طرف (زوج و زوجه) مسئول پرداخت این بدهی ها خواهند بود.

ابرا در دوران بارداری: آیا تفاوتی دارد؟

ابرا مهریه در دوران بارداری، از نظر حقوقی تفاوتی با ابرا در سایر دوران ها ندارد. اصل بر این است که زن مالک مهریه خود است و می تواند هر زمان که بخواهد آن را ابرا کند. مگر اینکه هدف از ابرا، فریبکاری یا سواستفاده باشد که در این صورت، موضوع از جنبه دیگری قابل بررسی خواهد بود.

تاثیر ابرا بر سایر حقوق: جدایی حقوقی

بسیاری از زنان نگران این هستند که ابرا مهریه، ممکن است بر سایر حقوق مالی یا غیرمالی آن ها تأثیر بگذارد. باید تأکید کرد که ابرا مهریه، به خودی خود، بر حقوقی مانند ارث (اگر ازدواج پابرجا باشد)، نفقه (مگر اینکه صراحتاً در سند ابرا، نفقه نیز ابرا شود)، حضانت فرزند یا سایر حقوقی که از رابطه زوجیت ناشی می شوند، تأثیری نمی گذارد. این حقوق، مستقل از مهریه هستند و برای ساقط شدن آن ها، نیاز به اقدام حقوقی جداگانه (مانند ابرا نفقه یا اسقاط حضانت) است.

با در نظر گرفتن این نکات، فرد می تواند تصمیمی مسئولانه و پایدار در خصوص ابرا مهریه اتخاذ کند و از مواجهه با مسائل حقوقی ناخواسته در آینده پیشگیری نماید.

سوالات متداول (FAQ) درباره ابرا مهریه

در مسیر تصمیم گیری برای ابرا مهریه، پرسش های بسیاری در ذهن افراد شکل می گیرد که پاسخ های روشن به آن ها می تواند ابهامات را برطرف کرده و راهگشا باشد. در این بخش، به برخی از رایج ترین سوالات در مورد ابرا مهریه پاسخ داده می شود.

سوالات متداول

آیا می توان پس از ابرا مهریه، آن را مطالبه کرد یا از آن برگشت؟

خیر، ابرا مهریه یک ایقاع لازم و غیرقابل رجوع است. پس از تنظیم و ثبت سند رسمی ابرا، زوجه به هیچ عنوان نمی تواند مهریه ابرا شده را مطالبه کند و این حق برای همیشه از او ساقط می شود.

فرق ابرا مهریه با بخشش مهریه چیست؟

واژه بخشش مهریه یک اصطلاح عامیانه است که می تواند شامل هر سه عمل حقوقی ابرا، بذل یا صلح مهریه شود. اما از نظر حقوقی، ابرا مهریه ماهیت یک طرفه و غیرقابل برگشت دارد، در حالی که بذل مهریه معمولاً در ازای طلاق خلع و مبارات است و تا پایان عده قابل رجوع است، و صلح مهریه یک قرارداد دوطرفه است که شرایط آن می تواند بسته به توافق طرفین متفاوت باشد.

آیا حضور مرد برای تنظیم سند ابرا مهریه لازم است؟

خیر، از آنجا که ابرا مهریه یک ایقاع (عمل حقوقی یک طرفه) است، نیازی به حضور و رضایت زوج (مرد) برای تنظیم سند نیست. صرفاً حضور زوجه و ارائه مدارک شناسایی و سند ازدواج او کافی است. البته، در صورت تمایل، زوج نیز می تواند در دفترخانه حاضر شود.

اعتبار سند دست نویس یا عادی برای ابرا مهریه چقدر است؟

سند دست نویس یا عادی برای ابرا مهریه، در برابر سند رسمی ازدواج، اعتبار بسیار کم یا ناچیزی دارد. از آنجا که مهریه یک دین رسمی است، اسقاط آن نیز باید به موجب سند رسمی صورت گیرد تا در مراجع قضایی و اجرایی معتبر و قابل استناد باشد. سند عادی به راحتی قابل انکار و تردید است و نمی تواند جلوی عملیات اجرایی مهریه را بگیرد.

آیا برای ابرا مهریه رضایت پدر لازم است؟

خیر، رضایت پدر برای ابرا مهریه لازم نیست. زوجه پس از رسیدن به سن رشد (۱۸ سال تمام شمسی) و در صورت داشتن سلامت عقل و اختیار، مالک مهریه خود است و می تواند بدون نیاز به اجازه پدر یا هر شخص دیگری، مهریه خود را ابرا کند. در مورد زنان زیر ۱۸ سال نیز اگر دادگاه گواهی رشد آن ها را صادر کرده باشد، نیاز به رضایت پدر نخواهند داشت.

اگر زن فقط مهریه را ابرا کند، آیا می تواند اجرت المثل و نفقه را مطالبه کند؟

بله، اگر در سند ابرا مهریه، صراحتاً فقط از مهریه چشم پوشی شده باشد و به سایر حقوق مالی مانند نفقه (گذشته یا آینده)، اجرت المثل یا نحله اشاره نشده باشد، زوجه همچنان می تواند این حقوق را از زوج مطالبه کند. این حقوق، مستقل از مهریه هستند و برای اسقاط آن ها نیاز به تصریح در سند یا اقدام حقوقی جداگانه است.

هزینه تنظیم سند ابرا مهریه در دفترخانه چقدر است؟

هزینه تنظیم سند ابرا مهریه در دفترخانه شامل حق التحریر و هزینه های جانبی قانونی است که بر اساس تعرفه های مصوب کانون سردفتران و دفتریاران محاسبه می شود. این هزینه ها معمولاً ثابت بوده و به میزان مهریه بستگی ندارد.

ابرا مهریه در زمان عقد چه حکمی دارد؟

ابرا مهریه در زمان عقد نیز امکان پذیر است، اما باید با آگاهی کامل و بدون هیچ گونه اکراهی انجام شود. در این صورت نیز ماهیت غیرقابل رجوع بودن آن به قوت خود باقی است. توصیه می شود که این اقدام پس از گذر زمان و با آگاهی کامل از مفهوم مهریه صورت گیرد.

اگر زن در سند ابرا قید کند که به او مبلغی پرداخت شده، آیا این امر ابرا را معوض می کند؟

خیر، ابرا ذاتاً یک عمل مجانی است و قید پرداخت مبلغی در سند، ماهیت آن را از مجانی بودن خارج نمی کند و به آن وصف معوض نمی دهد. در چنین مواردی، آن بخش از سند می تواند به عنوان یک اقرارنامه دریافت وجه تلقی شود، اما اصل ابرا، همچنان مجانی و غیرقابل رجوع باقی می ماند.

نتیجه گیری

در پایان این سفر جامع در دنیای سند ابرا مهریه، آشکار شد که این تصمیم حقوقی، فراتر از یک امضای ساده، حاوی پیامدهای عمیق و دائمی است. از تعریف حقوقی و شرایط صحت آن گرفته تا تمایز آن با بذل و صلح، و بررسی دقیق مزایا و معایب برای هر دو طرف زندگی مشترک، هر جنبه ای از این موضوع، اهمیت تصمیم گیری آگاهانه را فریاد می زند. از دریچه تجربه می توان گفت، بسیاری از پشیمانی ها و چالش های حقوقی آتی، ریشه در عدم آگاهی کامل یا عجله در این گونه تصمیمات دارد.

یادآوری این نکته که سند رسمی، تنها راه مطمئن و معتبر برای ابرا مهریه است، و ماهیت غیرقابل برگشت بودن این عمل حقوقی، از حیاتی ترین نکاتی است که هر زنی پیش از قدم نهادن در این مسیر باید به آن اشراف کامل داشته باشد. هیچ تصمیمی در این خصوص، نباید تحت تأثیر احساسات زودگذر، فشار یا اکراه گرفته شود. به هر کسی که در آستانه چنین تصمیمی قرار گرفته، توصیه می شود که با چشمان باز، ذهنی روشن و البته با بهره گیری از مشاوره وکلای متخصص در امور خانواده، تمامی جوانب را بسنجد و سپس، با اطمینان کامل، دست به اقدامی بزند که زندگی او را تحت تأثیر قرار خواهد داد. آینده را نمی توان پیش بینی کرد، اما می توان با تصمیمات آگاهانه، آن را بهتر ساخت.